Nijerya Ekonomik Politika Çerçevesi Taslağı ve Mali Disiplinin Gerekliliği

Finans Bakanı ve Ekonomi Koordinatörü Bakanı Taiwo Oyedele

Bu bağlamda yeni taslak ekonomik çerçevenin ne anlama geldiği? Öncelikle bir soru: Kendi bütçe uygulamaları, bu çerçevenin yerleştirmesi beklenen disiplini, öngörülebilirliği ve hesap verebilirliği anlamsız kıldığı sürece, Nigeria inandırıcı bir uzun vadeli ekonomik politika çerçevesi oluşturabilir mi?.. O halde, çerçevenin, ülke olarak kamuoyuna ifade edilen ekonomik hedeflerimiz ile politika uygulama konusundaki gerçek kapasitemiz arasındaki artık kronikleşmiş uçurumu ne kadar iyi köprülediğine bakarak onu değerlendirmek çok daha kolaydır.

Arkadaşımın, Federal Finans Bakanlığı tarafından (26 Ekim ile 27 Kasım 2026 tarihleri arasında görüşme için) yayımlanan “Nigeria Economic Policy Framework: Public Consultation Document” kopyasını almasına ilk tepkisi, bu belgenin federal hükümetin “yılda üç bütçeyi aynı anda yönettiği” gerçeğini nasıl açıkladığıydı. Aynı zamanda, bu belgeye rağmen, 2027 bütçesinden önce 2026-2028 MTEF/FSP (Orta Vadeli Harcama Çerçevesi/Finansal Strateji Belgesi)’nin kamuoyuna sunulmaması karşısında ne düşünmemiz gerektiğini de öğrenmek istedi — Bütçe Ofisi’nin taslak MTEF/FSP’nin Temmuz ayında tamamlandığını söylediği bir dönemde.

Haberler ve Çevrenizdeki Gelişmeler Hızlı Erişim İçin Premium Times WhatsApp Topluluğuna Katılın.

Open in WhatsApp

Bu iki sorunun da bir cevabım yok ve ironilerin federal hükümetin gözünden kaçmadığından eminim; ama oyalanmacı merakı bir yana, bunların hiçbiri nasıl bir önem taşıyor? Bir öğretmen olarak, kuşkusuz bu konularda bilinçli sohbetlerle dersleri yönetiyor ve sayılar, tablolar ve grafiklerle dolu PowerPoint slaytlarıyla donatılmış üst düzey yönetim geri çekilme toplantılarını açıyor. Peki sonra? Yerel deyişle, “Bu bilgilerin hiçbiri kime, nasıl yardımcı oldu?”

Gerçek şu ki, bu rakamlar hükümetin ülkenin finansal durumunu yönetme biçiminde Google Maps kadar kritik önem taşımıyor. Bunun yerine, hükümetlerimiz mali piyasaların — özellikle ulal borcumuzun önemli bir kısmını ve yakın zamandaki döviz alımlarımızı kullandığımız piyasaları — bu belilerin hazırlanıp yayımlanmasını beklediğini biliyor. Şeffaflık ve hesap verebilirlik şartları? Yerinde! Ancak bu kutu işaretleme dürtüsünün içi boş, alaycı doğasını, Tinubu hükümetinin bütçelerin örtüştürülmesi uygulamasını sürdürmesinden daha iyi ortaya çıkaran hiçbir şey yok.

Ve 2026 yılı için yıllık bütçe? Neden uğraşsın? Daha önemli olan kaygı, çoklu mali yıldan gelen tahsillerin böyle birbirine karıştığında, hangi bütçenin hangi projeyi finanse ettiği, ne kadar harcandığı ve ilk tahsilin amacına ulaşıp ulaşmadığı neredeyse bilinemez hale geliyor. Başka bir deisle, devletin gemisinin kaptanı, gözleri bağlı bir şekilde dalgalı sulara doğru yol alıyor.

Gevşememiş federal hükümetin, 1 Nisan’dan itibaren tek bir bütçe döngüsüyle önceki sermaye yükümlülüklerini 31 Mart 2026’ya kadar kapatma sözüne rağmen, 2024 bütçesinin sermaye harcamaları bileşeni 2025 yılına uzatıldı. Bu 2024 tahsil kanununun bu bölümünün bugün hâlâ aktif olduğu kanıtlanamasa da, 2025 tahsil kanununun sermaye harcamaları hükmünün dört kez uzatıldığı ve artık yıl sonuna kadar yürütülmesi için yetkilendirildiği biliniyor.

2026 yılı yıllık bütçesi ne? Neden uğraşalım ki? Asıl önemli konuyu, birden fazla mali yıldan gelen tahsillerin böylece birbirine karışması, hangi bütçenin hangi projeyi finanse ettiğinin, ne kadar harcandığının ve ilk başlanan tahsilin amacına ulaşıp ulaşmadığının neredeyse bilinemez hale gelmesi oluşturuyor. Başka bir deyle, devlet gemisinin kaptanı kör birini karanlık sulara sürüklerken gözleri bağlanmış halde. Bu uygulamanın “neden”ini açıklamaya çalışmaya kalkışmayın bile. Yetersiz gelirlerden, nakit akışı yönetimine ve ihale gecikmelerinden, rekabet eden harcama taahhütlerine kadar her şey bu durumdan payını alıyor olabilir. Ancak şüphe götürmez olan, Tinubu yönetimiyle ilişkilendirilen hiçbir olayda, bu mali disiplinsizliğe dair bu kadar çok uyarı işaretinin bulunmamasıdır.

Bu bağlamda yeni taslak ekonomik çerçevenin anlamı ne? Öncelikle bir soru: Nijerya, kendi bütçe uygulamaları, tam da bu çerçevenin yerleştirmesi beklenen disiplini, öngörülebilirliği ve hesap verebilirliği anlamsız kıldığında, güvenilir bir uzun vadeli ekonomik politika çerçevesi oluşturabilir mi? Tam bir çıkarmazlık bu. O halde, çerçeveyi değerlendirmenin daha kolay yolu, onu, ülkemiz adına açıkça ifade edilen ekonomik hedeflerle, politika yürütme konusundaki gerçek kapasitemiz arasındaki kronikleşmiş uçurumu ne kadar iyi doldurduğuna göre değerlendirmek.

Görsel Kaynağı: Premium Times (Batı Afrika, Toplum ve İnsan Hakları)

Bunların hepsindeki büyük sorun, günümüze kadar politika belirleyen ve bütçeleri uygulayan kurumların, aynı zamanda hedeflere uyum sağlanmasını sağlamaktan da sorumlu tutulmasıdır. Neyse ki, yeni ekonomik politika çerçevesi, bu ölçütlerin bağımsız değerlendirilmesi fikrini öne sürüyor. Ancak bunlardan herhangi birinin işe yaraması için, yine bu özel yasal yetkilerin nasıl belirleneceğini, bunun nasıl paylaşılacağını, finansman…

Bu noktada da öngörüler umutsuz. Ve ben biraz abartıyorum. Belgenin, ekonomik performansın ölçülmesinde kalıcı standartların olmamasını Nijerya’nın ekonomik yönetiminin temel zayıflıkları olarak göstermesinde hiçbir yanlışlık yok. Ancak bir tahsisin geçerlilik süresini düzenleyen ve bu sürede yerine getirilmemesi halinde ortaya çıkacak sonuçları belirleyen açık bir kural tasarımı, mali altyapımızın yeniden tasarlanmasına çok daha faydalı bir katkı olurdu. Başka hangi öneriler? Mali açık için orta vadel bir tavan üzerinde anlaşabilir miyiz? Bu sınır, açığı nasıl ölçmeyi tercih ettiğimizi ve ihlal durumunda hangi yaptırımları kabul ettiğimizi açıkça belirler.

Premium Times ile Önde Kalın

Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin

Faiz maliyetlerini, gelir kapasitesini, vadeyi ve döviz cinsinden maruziyeti gözeten bir borç sürdürülebilirliği çerçevesinin ne kadar işe yarar olacağını düşünür müsünüz? Bence evet. Aynı şekilde, borçlanmanın hangi amaçlar için istendiğini, onay prosedürlerini, açıklama yükümlülüklerini ve yeni borçlanmanın nasıl geri ödeneceğini tanımlayan borçlanma şartnamelerinin yürürlüğe konulması da işe yarar. Tahsisler, serbest bırakmalar, taahhütler, gerçek ödemeler ve proje tamamlanması üzerine zorunlu raporlamayı, bütçe uygulamanın sürecinin müzakere edilemez gereklilikleri olarak görüyorum; yine de orta vadeli harcama tavanının gerçekçi gelir projeksiyonlarıyla uyumlu olması gerektiğinde hepimiz hemfırız.

Bunların hepsindeki büyük sorun, bu politikaları koyan ve bütçeleri uygulayan kurumların, aynı zamanda hedeflere uyumun sağlanmasından da sorumlu tutulması. Neyse ki yeni ekonomik politika çerçevesi, bu ölçümlerin bağımsız değerlendirmesi fikrini öne sürüyor. Ancak bunlardan herhangi birinin işe yaraması için, yine bu yetkilerin paylaşımını, finansmanı ve etkili bağımsız denetime olanak tanıyan bilgi erişimi veya yayımlama haklarını belirlememiz gerekecek.

Uddin Ifeanyi, başarısız bir gazeteci ve emekli bir devlet memuru, @IfeanyiUddin üzerinden ulaşılabilir.

Üyelik Topluluğu

Premium Times olarak, yüksek kaliteli gazeteliğin önemine kesinlikle inanıyoruz. Herkesin pahalı haber aboneliklerine sahip olamayacağını bilerek, herkes için ücretsiz erişilebilirliğini koruduğumuz, özenle araştırılan ve doğrulanan haberler sunmaya adanmış durumdayız.

Haber üretiminin maliyetler içerdiğinin kabul edilmesi gerektiğini biliyor ve hikayelerimizi ulaşılması zor bir ödeme duvarının arkasına koymaktan gurur duyuyoruz.

Bize ücretsiz ve erişilebilir haberlere olan bağlılığımızı sürdürmede yardımcı olmak için mütevazı bir aylık veya yıllık katkıda bulunarak üyelik topluluğumuza katılmayı düşünür müsünüz?

Görsel Kaynağı: Premium Times (Batı Afrika, Toplum & İnsan Hakları)

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

EPL: Havertz Arsenal’i Anfield’da 1-0’lık galibiyete götürdü

Ifeanyi Uddin

Mr. Udin bir İş Zekası uzmanıdır. Premium Times Editör Kurulu üyesi ve son derece yetkin bir köşe yazısı yazarıdır.