Yaptırım
Bu madde, Haberler Yeni kavram dizini kapsamında hazırlanmış bir sözlük incelemesidir.
Yaptırım, bağlama göre bir izin ya da kısıtlamayı ifade edebilen; kelime anlamı itibarıyla kendi kendisine zıt anlamlı (auto-antonym) bir kavramdır.
Tanım
Yaptırım, uluslararası ilişkilerde sıkça kullanılan bir kavram olup bağlama göre iki zıt anlam taşıyabilir: bazen bir şeyi yapma izni (olumlu anlamda), bazen ise belirli bir eylemi yasaklayan ya da engelleyen kısıtlama (olumsuz anlamda). Bu nedenle kelime, kendi kendisine zıt anlamlı olarak sınıflandırılır.
Bağlam
Haber kavramları, ekonomi, toplum, kamu ve diplomasi alanlarında karşılaşılan yaptırım; diplomatik baskı araçlarından ekonomik kısıtlamalara kadar geniş bir yelpazede kullanılabilir. Anlaşılacak anlam, kullanıldığı cümlenin bağlamına göre belirlenir.
Örnek
Aynı 'yaptırım' sözcüğü farklı cümlelerde zıt anlamlar verebilir: Birinde bir ticaret yapma izni olarak, diğerinde ise o ticareti engelleyen kısıtlama olarak okunur. Bu yüzden anlamı belirlerken mutlaka söz konusu bağlama bakılır.
