Fosil yakıtlar COP31’in son taslak anlaşmasında yine adı geçmeden kaldı
ANTALYA, Türkiye – COP31 başkanlığı 22 Kasım’da son anda bir anlaşma önerdi; ancak bu taslakta fosil yakıtların adı bir kez daha geçmedi. Bu eksiklik, BM…

ANTALYA, Türkiye – COP31 başkanlığı 22 Kasım’da son anda bir anlaşma önerdi; ancak bu taslakta fosil yakıtların adı bir kez daha geçmedi. Bu eksiklik, BM iklim görüşmelerinde gergin bir karşı duruşa yol açtı.
Zirvenin ortak ev sahipleri Türkiye ve Avustralya tarafından toplantının son anlarında yayımlanan bu son teklif, gezegeni ısıtan fosil yakıtlara ilişkin gerilimleri çözemese de küresel ekonomiyi elektrifikasyonla dönüştürme hedefini koruyor.
Önerinin 22 Kasım’daki kapanış oturumunda yaklaşık 200 ülkenin oybirliğiyle onaylaması gerekiyor; ancak iki haftalık yoğun müzakereler boyunca taraflar arasındaki anlaşmazlıkları gidermek mümkün olmadı.
Fosil yakıtlar, iklim görüşmelerinin en hassas noktası. Zirve, artan enerji fiyatları ve İran’daki savaşın tetiklediği jeopolitik gerilimlerin gölgesinde gerçekleşiyor.
Bu hafta başında açıklanan bir taslak anlaşma, fosil yakıtların daha hızlı terk edilmesini talep etmişti. Ancak 19 Kasım’da yayımlanan daha sadeleştirilmiş versiyonda kömür, petrol ve gaza ilişkin tüm ifadeler çıkarıldı.
Toplantıdan çekilme tehditleri üzerine Türkiye ve Avustralya, fosil yakıtlar konusunda zıt kamplarda yer alan Avrupa Birliği ve Suudi Arabistan arasında acil bir toplantı düzenleyerek uzlaşmaya çalıştı.
Son metin, 2023’te dünyayı fosil yakıtlardan uzaklaştırmaya yönelik önceki küresel anlaşmaya bir atıf içeriyor; ancak bu yakıtları açıkça adlandırmaktan kaçınıyor.
Ayrıca, fosil yakıt endüstrisinin desteklediği, fakat emisyonları azaltmada maliyetli ve etkisiz olduğu gerekçesiyle eleştirilen karbon yakalama ve depolama teknolojisinin yaygınlaştırılması yönündeki tartışmalı girişim de taslakta yer alıyor.
Taslak, aynı zamanda küresel çapta nihai enerji tüketimindeki elektriğin payını 2035’e kadar %35’e çıkarmak ve “temiz enerji”nin yaygınlaştırılması için ortak çabalar çağrısında bulunuyor.
Zirve, Avrupa’dan Nepal ve Endonezya’ya kadar iklimle bağlantılı felaketlerin yaşandığı bir yılda, hızla artan sera gazı emisyonlarıyla mücadelede ilerleme göstermek için baskı altındaydı.
Fosil yakıtlar konusundaki tepkilerle karşılaşan Türkiye ve Avustralya, ısıyı hapseden emisyonları azaltmak ve enerji güvenliğini güçlendirmek için “elektrifikasyonu” bir çözüm olarak öne sürdü.
Bu yaklaşım, dizel arabalar ve gazla çalışan ısıtma sistemleri gibi fosil yakıt yakan teknolojilerin elektrikli alternatiflerle değiştirilmesine dayanıyor.
Ancak bazı ülkeler, ek elektriğin fosil yakıtlarla değil, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla üretilmesini sağlamak için hedefin açıkça “temiz” bir elektrifikasyon hedefi olmasını talep etmişti.
Küresel elektriğin yaklaşık üçte biri kömürle, beşte biri ise fosil gazla üretiliyor.
Bu arada Suudi Arabistan, Hindistan ve Kenya’nın BM’nin Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) bir sonraki raporlarının yayımlanmasını geciktirme girişimleri de görüşmelerdeki önemli sürtüşme kaynaklarından biri oldu.
Taslak metin, bu raporların 2028’de küresel karbon azaltma çabalarının durumunun değerlendirileceği bir inceleme için “önemini vurguluyor”.
Avrupa, Afrika ve Pasifik’ten onlarca ülke, iklim değişikliği konusundaki küresel bilimsel otoritenin bu değerlendirmelerinin o kritik inceleme zamanında yayımlanmasını istiyor.
Ülkeler ayrıca COP31’de Paris İklim Anlaşması kapsamında belirlenen 1,5°C’lik ısınma hedefinin yakında aşılmaya yönelik nasıl bir yanıt verileceği konusunda da anlaşmazlık yaşadı.
Son taslak, küresel ısınmanın önümüzdeki birkaç yıl içinde sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerine çıkacağına dair “derin endişe” dile getirdi.
Görüşmelerde, zengin ülkelerin gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelesine yardım etme yükümlülüklerinden kaçındığına dair uzun süredir devam eden şikayetler de bir anlaşmazlık noktası oldu.
İklim adaptasyonu için belirlenen 120 milyar ABD doları (155 milyar Singapur doları) hedefinin kaldırılması, gelişmekte olan ülkeleri öfkelendirdi.


Bu konuyla ilgili görüşlerinizi ve sorularınızı topluluk forumunda paylaşabilirsiniz.
Foruma Katıl & Yanıtla ➔
Bir yanıt yazın